Wat er in het transitieplan van uw pensioenfonds staat

Geachte lezer,

Op de website van bijna elk pensioenfonds staat inmiddels een document dat weinig deelnemers ooit openen: het transitieplan. Het is geen folder en geen persoonlijk overzicht, maar een verantwoording. Werkgevers en vakbonden leggen er in vast hoe de pensioenregeling naar de nieuwe regels gaat en waarom zij denken dat die overstap eerlijk uitpakt voor jong en oud. Wie wil begrijpen waarom de brief van het eigen fonds er zo uitziet als hij eruitziet, vindt de verklaring vaak hier.

Deze brief loopt het document met u door: wie het schrijft, wat er volgens de wet in moet staan, wie er vooraf iets over mocht zeggen en welke passages voor een deelnemer of gepensioneerde het meest zeggen. Wat de overstap in het algemeen betekent voor uw pensioenoverzicht, staat in het hoofdartikel over de pensioenverandering.

Wie het transitieplan schrijft

Het transitieplan is geen stuk van het pensioenfonds zelf. De Pensioenwet legt de taak bij de werkgever, en in de praktijk bij de sociale partners: werkgeversorganisaties en vakbonden die samen de pensioenregeling afspreken.¹ De Rijksoverheid omschrijft het zo dat werkgeversorganisaties en vakbonden een transitieplan maken waarin staat welke nieuwe regeling er komt, wanneer de overstap plaatsvindt en wat er met de al opgebouwde pensioenen gebeurt.²

Het fonds komt daarna aan zet. Het moet beoordelen of het de afspraken kan uitvoeren en of de overstap evenwichtig is voor alle groepen. Dat oordeel legt het fonds vast in een eigen document, het implementatieplan, dat naar de toezichthouder De Nederlandsche Bank gaat. Het transitieplan zelf moet binnen twee weken bij het fonds liggen, en het fonds publiceert het op zijn website.¹

Vijf onderdelen die er volgens de wet in moeten staan

De wet schrijft voor dat het transitieplan de keuzes, de overwegingen en de berekeningen bevat, plus een verantwoording waarom de overgang evenwichtig is. Concreet gaat het om deze onderdelen:¹

1. Het soort nieuwe regeling. Een solidaire of een flexibele premieregeling. Het verschil leest u in de brief over de twee contractvormen.
2. Wat er met de opgebouwde pensioenen gebeurt. Gaan ze mee naar de nieuwe regeling (invaren), of blijven ze onder de oude regels staan?
3. De gevolgen per groep. Hoe de overstap uitpakt voor verschillende leeftijden, voor gepensioneerden en voor mensen die al eerder bij de werkgever weggingen.
4. Afspraken over compensatie en de manier waarop die worden betaald.
5. De startvulling van de buffer: de solidariteitsreserve of de risicodelingsreserve.

Als sociale partners niet kiezen voor invaren, moeten zij in het plan uitleggen waarom niet. DNB vraagt daar uitdrukkelijk naar.³

Het invaarbesluit, en waarom het zo zwaar weegt

Van alle keuzes heeft invaren voor de meeste mensen de grootste gevolgen. Bij invaren worden de aanspraken die iemand in het oude stelsel heeft opgebouwd omgezet naar een plek in de nieuwe regeling. Zonder invaren blijven twee regelingen naast elkaar bestaan: het oude deel met de oude regels en het nieuwe deel vanaf de overstapdatum.

Het transitieplan bevat het verzoek van de sociale partners. Het fonds neemt daarna het eigenlijke besluit en moet dat ten minste zes maanden vóór de invaardatum aan DNB melden. De toezichthouder kan het besluit nog tegenhouden.¹ Wie in de stukken leest over een invaardatum, weet dus dat er in de maanden daarvoor nog een toets plaatsvindt.

Wie er vooraf iets over mocht zeggen

Een veelgestelde vraag is of een individuele deelnemer bezwaar kan maken tegen invaren. Het antwoord is nee. De minister schreef in april 2025 aan de Tweede Kamer dat niet voor een individueel bezwaarrecht is gekozen en dat er andere waarborgen zijn.⁴ Die waarborgen liggen bij organen die namens deelnemers en gepensioneerden spreken:

• Het verantwoordingsorgaan krijgt de gelegenheid om advies te geven over invaren. Is dat advies negatief, ook als het maar van één geleding komt, dan moet het fonds de werkgever vragen het besluit te heroverwegen.
• Het belanghebbendenorgaan, bij fondsen die er een hebben, en de raad van toezicht moeten het besluit goedkeuren.
• Verenigingen van gepensioneerden of van gewezen deelnemers die een substantieel deel van die groep vertegenwoordigen, hebben hoorrecht. Zij mogen een oordeel geven over het transitieplan op een moment dat het plan nog kan veranderen, en de werkgever moet laten weten wat er met dat oordeel is gedaan.¹

In de Tweede Kamer is in 2025 nog gediscussieerd over een vorm van collectieve instemming door deelnemers. In de wettekst die op 23 oktober 2026 geldt, staat zo’n instemmingsrecht niet. Wie dit volgt, doet er goed aan de actuele stand bij het eigen fonds na te vragen.

Waar u wat terugvindt

De passages die voor gepensioneerden het meest zeggen

Een transitieplan kan tientallen pagina’s tellen, met veel technische bijlagen. Wie al pensioen ontvangt, kan zich beperken tot een paar passages. Kijk naar de paragraaf over de gevolgen per leeftijdsgroep: daar staat hoe de overstap voor uw groep naar verwachting uitpakt, meestal in verschillende economische scenario’s. Kijk ook naar het deel over de buffer. Die solidariteitsreserve of risicodelingsreserve bepaalt mee hoe schokken in de uitkering later worden opgevangen. In de brief over indexatie leest u waarom dat voor de verhoging van uw uitkering uitmaakt.

Over compensatie is de Rijksoverheid duidelijk: die is vooral bedoeld voor werknemers van ongeveer 40 tot 55 jaar, die in het nieuwe stelsel minder tijd hebben om het verschil in opbouw in te halen.² Gepensioneerden staan in die paragraaf dus meestal niet centraal. Of er in uw regeling iets is afgesproken en voor wie, staat alleen in de stukken van die regeling.

Een voorbeeld van hoe u het leest

Stel dat u 71 bent en pensioen ontvangt van een fonds dat op 1 januari 2027 overstapt. U opent het transitieplan en vindt drie dingen: de keuze voor een solidaire regeling, het verzoek om in te varen en een tabel met de verwachte gevolgen per geboortejaar. In de rij voor uw geboortejaar ziet u een verwachte uitkomst in een middenscenario, en daarnaast een gunstig en een ongunstig scenario.

Dat middenscenario is geen toezegging. Het laat zien hoe de werkgever en de vakbonden de overstap hebben doorgerekend. Uw persoonlijke brief van het fonds, die later volgt, is de plek waar uw eigen bedragen staan. Lees het transitieplan dus als de uitleg van de keuzes, en de persoonlijke brief als de uitkomst voor u.

Voor wie dit vooral van belang is

• U ontvangt pensioen van een fonds dat nog moet overstappen en u wilt weten welke keuzes er al liggen.
• U hebt bij een vroegere werkgever pensioen opgebouwd en bent dus slaper bij dat fonds. Ook voor u geldt het transitieplan van die regeling. Zie ook de brief over kleine pensioenen bij een oude werkgever.
• U bent lid van een vereniging van gepensioneerden en wilt nagaan of die van haar hoorrecht gebruik heeft gemaakt.
• U wilt weten wat er met het partnerpensioen gebeurt. Dat onderwerp staat apart in de brief over het partnerpensioen.

Wat u ermee kunt

Het transitieplan maakt zichtbaar dat de overstap een reeks keuzes is, gemaakt door partijen die daarvoor verantwoording moeten afleggen. U kunt de keuzes niet individueel tegenhouden, maar u kunt ze wel lezen, er vragen over stellen aan het fonds en uw vereniging of het verantwoordingsorgaan aanspreken. Wie het plan naast de persoonlijke brief legt, begrijpt beter waarom de getallen op het overzicht zijn zoals ze zijn.

P.S. Het transitieplan van uw fonds vindt u op de website van dat fonds, meestal onder een kopje over het nieuwe pensioenstelsel. U hoeft daarvoor nergens in te loggen.