Wat uw partner krijgt als u overlijdt

Geachte lezer,

Over het ouderdomspensioen wordt aan de keukentafel nog wel eens gesproken. Over het partnerpensioen bijna nooit. Toch staat het op hetzelfde overzicht, en voor wie achterblijft maakt het soms het verschil tussen het huis kunnen aanhouden of niet. Onder de nieuwe pensioenregels verandert vooral de berekening van het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum. Wie samenwoont zonder trouwboekje, heeft er ook baat bij om te weten hoe de wet het begrip partner nu omschrijft.

Deze brief gaat over het nabestaandenpensioen uit de regeling van uw werkgever. De nabestaandenuitkering van de SVB op grond van de Anw is een aparte regeling met eigen, strenge voorwaarden; die blijft hier buiten beschouwing. Hoe de overstap naar de nieuwe regels in het algemeen verloopt, staat in het hoofdartikel over de pensioenverandering.

Twee situaties: overlijden vóór of na de pensioendatum

Het partnerpensioen kent twee heel verschillende momenten. Overlijdt u terwijl u nog werkt en pensioen opbouwt, dan gaat het om de dekking vóór de pensioendatum. Overlijdt u als u al met pensioen bent, dan gaat het om het partnerpensioen dat bij uw ouderdomspensioen hoort. De nieuwe regels behandelen die twee momenten verschillend.

Vóór de pensioendatum: risicodekking op basis van salaris

Onder de Wet toekomst pensioenen wordt het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum een risicodekking. De hoogte is gekoppeld aan het salaris en niet meer aan het aantal gewerkte jaren. Volgens de AFM is de uitkering maximaal 50 procent van het pensioengevende salaris.¹

In veel oude regelingen werd het partnerpensioen per dienstjaar opgebouwd. Wie kort bij een werkgever werkte, had dan ook een klein partnerpensioen. Met een risicodekking op salarisbasis maakt de duur van het dienstverband voor de hoogte niet meer uit, zolang de dekking loopt. Het omgekeerde geldt ook: een risicodekking stopt in principe als de deelname stopt.

Wat er gebeurt als u van baan wisselt of werkloos wordt

Na het einde van een dienstverband loopt de dekking nog een korte periode door, de uitloop. De wet noemt drie maanden, of zes als de regeling dat bepaalt, tot u een nieuwe baan hebt of de pensioendatum bereikt.² Krijgt u na uw baan een WW- of Ziektewetuitkering, dan loopt de dekking volgens de AFM door, voor een beperkte periode. Daarna kunt u de dekking in veel gevallen vrijwillig voortzetten.¹

Dit is een punt waar mensen tussen twee banen, zelfstandigen die eerder in loondienst waren en mensen die vroeg stoppen met werken, alert op mogen zijn. Een gat in de dekking is op een overzicht niet altijd meteen zichtbaar.

Na de pensioendatum: opgebouwd, en soms uit te ruilen

Het partnerpensioen dat ingaat na overlijden tijdens het pensioen, blijft gebaseerd op opbouw, meldt de AFM.¹ Het bedrag staat op uw overzicht en verandert niet doordat u van baan wisselt; u bent immers al met pensioen.

Op de pensioendatum kunt u in veel regelingen schuiven tussen ouderdomspensioen en partnerpensioen. Dat heet uitruil. U kunt bijvoorbeeld een deel van uw eigen pensioen inruilen voor een hoger partnerpensioen. De wet stelt daar een grens aan: het partnerpensioen mag na uitruil hooguit 70 procent zijn van het ouderdomspensioen dat overblijft.² Andersom kan ook: partnerpensioen inruilen voor een hoger eigen pensioen. Dat laatste is een beslissing met gevolgen voor uw partner, en daarom vraagt een uitvoerder er meestal de handtekening van de partner bij.

Oud en nieuw naast elkaar

Wie geldt als partner

De nieuwe regels maken het begrip partner ruimer en voor alle regelingen gelijk. Partner is uw echtgenoot, uw geregistreerde partner, of een meerderjarige met wie u ongehuwd samenwoont in een gezamenlijke huishouding. Naaste bloedverwanten, zoals een ouder, een kind of een broer of zus, tellen niet als partner.²

Voor ongehuwd samenwonenden is dat een belangrijke verbetering, maar het vraagt wel om aandacht. Fondsen moeten van uw partner weten. Vaak vraagt een fonds om een samenlevingscontract of een aanmelding. Wie dat nooit heeft geregeld, kan bij het fonds navragen wat er nodig is. Hoe de SVB een gezamenlijke huishouding beoordeelt voor de AOW, staat in de brief over de AOW voor samenwonenden; de regels lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde.

Het wezenpensioen

Naast het partnerpensioen kent de regeling vaak een wezenpensioen voor kinderen. Onder de nieuwe regels is dat volgens de AFM maximaal 20 procent van het pensioengevende salaris per kind, of 40 procent voor een kind dat beide ouders heeft verloren, tot de leeftijd van 25 jaar.¹

Een voorbeeld ter illustratie

Stel dat iemand van 60 met een pensioengevend salaris van € 50.000 overlijdt terwijl hij nog in dienst is bij een werkgever met een regeling onder de nieuwe regels. De wet laat in dat geval een partnerpensioen toe van maximaal 50 procent van dat salaris, dus maximaal € 25.000 bruto per jaar. Hoeveel het in deze regeling werkelijk is, staat in het reglement. Was dezelfde persoon drie maanden eerder ontslagen en nog niet aan een nieuwe baan begonnen, dan hangt alles af van de uitloop in de regeling.

Dit voorbeeld rekent met een maximum, niet met een gemiddelde. Het laat vooral zien waarom het moment van overlijden en de arbeidssituatie zoveel uitmaken.

Wat u kunt nakijken

• Staat op uw pensioenoverzicht een bedrag voor partnerpensioen vóór én na de pensioendatum?
• Is uw partner bekend bij het fonds, zeker als u niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap hebt?
• Wat gebeurt er met de dekking als u stopt met werken vóór uw pensioendatum?
• Wanneer gaat uw regeling over? De overgang van het nabestaandenpensioen moet uiterlijk 1 januari 2028 rond zijn. Zie ook de brief over het transitieplan.

Waar het op neerkomt

Het partnerpensioen is geen bijzaak. Onder de nieuwe regels wordt de dekking vóór de pensioendatum eenvoudiger en voor samenwonenden duidelijker, maar ook afhankelijker van of u op dat moment deelnemer bent. Na de pensioendatum blijft het opgebouwde partnerpensioen staan, met ruimte voor uitruil. Wat er voor uw partner geregeld is, leest u op het overzicht van uw eigen pensioenuitvoerder.

P.S. Een gesprek over het partnerpensioen is geen prettig onderwerp, maar het overzicht samen doorlezen kost een kwartier. Het is het kwartier waard.